Genç İşsizliği Gerçeği: Yapay Zeka Değil, Ekonomik Durum
Son dönemde gençlerin iş bulamamasıyla yapay zekanın ilişkilendirilmesi moda hâline geldi. Ancak ABD, İngiltere ve Almanya gibi büyük ekonomilerden toplanan milyonlarca iş ilanı verisine dayanarak yapılan analizler, durumun sandığımız gibi olmadığını gösteriyor. ‘Yapay zeka meslekleri yok ediyor’ endişesinin gereksiz olabileceğini işaret eden veriler, asıl sorunun teknolojik bir değişim değil finansal bir daralma olduğunu ortaya koyuyor. Detaylara birlikte bakalım…
İş dünyasında uzun süredir konuşulan senaryoya göre, yapay zeka özellikle genç yeteneklerin kariyerine zarar veriyor. Bu tez mantıklı görünse de, işe alım verileriyle istihdam rakamlarının arasındaki fark, ilişkinin sadece bir varsayımdan ibaret olabileceğini gösteriyor.
Verilere göre, işe alımlardaki düşüşün başlangıç zamanının, ChatGPT gibi yapay zeka modellerinin popüler hale gelmesi olan 2022 yılları değil, faiz oranlarının artmaya başladığı 2022 ortaları olduğu görülüyor. Başka bir deyişle, yapay zeka henüz yeni gelişme aşamasındayken, ekonomik koşulların sıkılaşması nedeniyle şirketler işe alımları azaltmaya başlamış. Bu durumu önceden tahmin etmeye çalışanlar aslında doğru yolda. Veriler, suçun algoritmalar değil, ekonomik sıkıntıların olduğunu gösteriyor.
Analizin dikkat çeken bir başka noktası, deneyimli çalışanlarla yeni mezunlar arasındaki işe alım eğiliminin neredeyse aynı seyreylemesi. Şirketler sadece gençlere değil, tüm iş gücüne kapıyı kapatmış durumda. Gençleri işsizlik en çok vuruyorsa, bu durum aslında kaçınılmaz bir sonucu. Ekonomik belirsizlik dönemlerinde, deneyimli çalışanlar işlerini korurken, yeni adaylar işe alımlarda elemeye maruz kalıyor.
Teknoloji şirketleri, yapay zekayı hızla benimseyen kuruluşlar, ekonomik kriz dönemlerinde en kırılgan yapıya sahiptir. Bu firmalar, pandeminin etkisini gösterdiği 2020 yılında olduğu gibi, faiz artışları döneminde de işe alımları durdurmaya yatkındır. Firma yöneticileriyle yapılan görüşmeler, bu durumu doğrulamaktadır. Kimse “Yapay zeka nedeniyle seni işten çıkarıyoruz” demez, genellikle “Ekonomi sıkıntılı, kemer sıkma zamanı geldi” ifadeleri kullanılır. Ancak, şirketlerin yeni işe alımları ertelemesinde teknoloji verimliliği artırma hedefi de psikolojik baskı yaratmaktadır.
Teknolojinin hızla evrildiği bir ortamda geleceği garanti altına almak zordur. Şu anki veriler yapay zekayı işaret ederken, ileride gelişen Agentic sistemler ile dengeler değişebilir. Agentic, sadece komutlara yanıt veren değil, belirli hedefler doğrultusunda plan yapan ve otonom kararlar alan daha gelişmiş bir yapay zeka modelidir.
