Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında yapılan Ortak Savunma için Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına dair kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu tarafından kabul edildi.
Komisyonda gerçekleştirilen oturumda, Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü yer aldı.
Büyükelçi Gümrükçü, söz konusu anlaşmaya ilişkin milletvekillerinin sorduğu soruları yanıtladı.
Toplantı sonunda yapılan müzakerelerin ardından kanun teklifi komisyonda oylamaya sunuldu.
Teklif, yapılan oylama sonucunda TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi.
MEKKE ANLAŞMASI
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, tarafların egemenliklerini ve toprak bütünlüklerini korumayı amaçlayan bir savunma anlaşmasıdır.
Ortak savunma ilkesi nedeniyle ‘Müslüman NATO’su’ olarak adlandırılan bu anlaşma; Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ı bir ittifak altında birleştiriyor.
16 maddeden oluşan anlaşmanın kapsadığı önemli ilkeler aşağıdaki gibidir:
-
Kolektif Savunma İlkesi: Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış olarak kabul edilir. BM Şartı’nın 51. Maddesi çerçevesinde meşru müdafaa hakkı kullanılarak, saldırıya uğrayan tarafa askeri araçlar ve kabiliyetler de dahil olmak üzere derhal karşılıklı yardım sağlanır. Ulusal güvenlik tehditlerine ve her türlü terör eylemine karşı ortak operasyonel işbirliği gerçekleştirilir.
-
Askeri Entegrasyon ve Lojistik: Birlikte çalışabilirliği artırmak amacıyla personel değişimleri, ortak eğitimler ve tatbikatlar düzenlenir. Barış, savaş ve acil durumlarda taraflar arasında silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve ekipmanı kapsayan karşılıklı lojistik destek sağlanır.
-
Savunma Sanayi ve Ar-Ge: Karşılıklı mutabakatla savunma sanayiinde ortak teknoloji geliştirme, yenilikçilik, Ar-Ge projeleri, ortak üretim ile uzman eğitimi ve deneyim paylaşımı teşvik edilir.
-
İstihbarat ve Bilgi Güvenliği: Güvenli kanallar aracılığıyla istihbarat paylaşımı yapılır. Gizli bilgi ve belgeler “bilme gereği” prensibiyle korunur; üçüncü taraf devletler, şirketler veya şahıslarla paylaşılamaz.
-
Kurumsal Yönetişim: Ortak savunmaya stratejik yön vermek amacıyla Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” oluşturulur (yılda iki kez toplanır). Komite bünyesinde merkezi Suudi Arabistan’da bulunan bir Sekreterya kurulacak; ilk Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacaktır. Yeni üye kabulü çekirdek tarafların oy birliğine bağlıdır.
-
Yürürlük, Değişiklik ve Çekilme: Süresiz olarak yürürlükte kalacak bu anlaşmada değişiklikler oy birliğiyle yapılır. İhtilaflar müzakerelerle çözülür. Taraflar anlaşmanın yürürlüğe girmesinden 10 yıl sonra 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilebilir; ancak çekilme mevcut projeleri ve gizlilik yükümlülüklerini sona erdirmez. Metinler arasında yorum farkı olduğunda İngilizce nüsha esas alınır.
